Рукапісная кніга — гэта ўнікальны помнік культуры, у якім тэкст, ілюстрацыі і арнаментальнае афармленне зроблены ад рукі. Актыўнае перапісванне кніг на беларускіх землях пачалося разам са з'яўленнем хрысціянства ў X ст. Найперш ствараліся богаслужэбныя царкоўныя кнігі, жыціі святых, пісаліся летапісы. Кнігі перапісвалі ў скрыпторыях — спецыяльных майстэрнях, якія знаходзіліся пры манастырах, цэрквах і княжых дамах. У XI ст. цэнтрамі перапісвання кніг на беларускіх землях сталі Полацк і Тураў. Пазней да іх далучыліся іншыя беларускія гарады і мястэчкі.

На жаль, большасць кніжных помнікаў не захавалася да нашага часу, а значная частка тых, што засталіся, знаходзіцца за межамі Беларусі. У апошнія гады былі выпушчаны факсімільныя выданні рэдкіх і сапраўды неацэнных для нацыянальнай культуры кніг.

Самы старажытны кніжны помнік Беларусі — «Тураўскае Евангелле» (XI ст.). Захаваліся 10 лістоў рукапісу, якія былі знойдзены ў 1865 г. у адной з цэркваў Турава, як абвяшчае легенда «ў скрыні з-пад вугалю». Найбольш поўнай і старажытнай беларускай рукапіснай кнігай з'яўляецца «Полацкае Евангелле» (XII – пач. XIII ст.). Яно ўключае 172 пергаментных лісты.

Да першай паловы XIV ст. адносіцца Лаўрышаўскае Евангелле. Рукапіс складаецца з 183 пергаментных лістоў, змяшчае 18 мініяцюр: выявы трох евангелістаў, праведнага Іова, архангела Міхаіла, 13 сюжэтаў евангельскіх гісторый. Вялікую цікавасць уяўляюць укладныя запісы XIV–XVI стст. Сярод укладчыкаў вядомыя людзі таго часу, такія як князь Алелька Уладзіміравіч (пам. каля 1455) — старэйшы сын князя Уладзіміра Альгердавіча і ўнук вялікага князя літоўскага Альгерда, заснавальнік роду князёў-Алелькавічаў (пазней — Алелькавічаў-Слуцкіх).

Помнікам усходнеславянскай агіяграфічнай літаратуры XII ст. з'яўляецца «Жыціе прападобнай Еўфрасінні Полацкай», якое дайшло да нашага часу ў шасці рэдакцыях і больш за ў 150 спісах XVI–XVIII стст., што сведчыць аб папулярнасці дадзенага твора.

Пазнаёміцца з факсімільнымі выданнямі пералічаных беларускіх рукапісных кніжных помнікаў можна, наведаўшы сектар рэдкай кнігі і музейна-бібліятэчны занятак «Беларуская рукапісная кніга: погляд скрозь стагоддзі».

4 лістапада 2025 года гэтае мерапрыемства было праведзена для студэнтаў III курса філалагічнага факультэта Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна.

Папярэдні запіс на заняткі — па тэлефоне +375 162 57 48 30.

Сектар рэдкай кнігі

+375-162 57 48 30